เรื่อง : การส่งเสริมสุขภาพพนักงานคาราโอเกะ
กับ หลักประกันสุขภาพ (1 )
ความจริงเรื่องการส่งเสริมสุขภาพกับพนักงานร้านคาราโอเกะ
ไม่ใช่เรื่องใหม่สำหรับการทำงานของมูลนิธิเพื่อเยาวชนชนบท แต่ได้เริ่มดำเนินการโดยมีเป้าหมายเพื่อส่งเสริมสุขภาพของกลุ่มเป้าหมาย
โดยเฉพาะสุขภาพทางเพศ ภายใต้โครงการ ป้องกันปัญหาการแพร่ระบาดของโรคเอดส์ในสถานประกอบการขนาดเล็ก
ตั้งแต่กลางปี 2547 จนถึงปัจจุบันซึ่งเป็นช่วงปลายของโครงการ กลุ่มเป้าหมายของโครงการประกอบด้วยนายจ้างและลูกจ้างในโรงงานขนาดเล็ก
60 แห่ง และร้านคาราโอเกะ 20 ร้าน รวมทั้งลูกจ้างในสถานประกอบการต่างๆ
ในพื้นที่ เขตบางบอน บางขุนเทียน และจอมทอง ซึ่งเป็นพื้นที่เป้าหมายได้รับประโยชน์จากกิจกรรมเผยแพร่ความรู้
ข้อมูลข่าวสารทั่วไปของโครงการ
ประเด็นหลักในการทำงานของโครงการ คือ โรคเอดส์และโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์
ส่วนหนึ่งของวัตถุประสงค์หลักที่โครงการอยากให้เกิดขึ้นคือ การลดพฤติกรรมเสี่ยงทางเพศ
การมีเพศสัมพันธ์ที่ปลอดภัย และการดูแลรักษาสุขภาพทางเพศของตนเอง
ซึ่งจะนำไปสู่การมีสุขภาพทางเพศที่ดีของกลุ่มเป้าหมาย ปราศจากการติดเชื้อเอดส์และโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์
ที่ผ่านมาโครงการสามารถดำเนินการบรรลุวัตถุประสงค์ในระดับหนึ่ง กล่าวคือ
กลุ่มเป้าหมายมีพฤติกรรมเสี่ยงลดลง มีความรู้ความเข้าใจในการป้องกันตนเอง
โดยเฉพาะกลุ่มเป้าหมายในร้านคาราโอเกะ มีสัดส่วนของการใช้ถุงยางอนามัยกับลูกค้าเพิ่มขึ้นอย่างเห็นได้ชัดจากช่วงเริ่มต้นของโครงการ
จากสิ่งที่เกิดขึ้นนับว่าเป็นการดูแลสุขภาพทางเพศ และการป้องกันตนเองของกลุ่มเป้าหมาย
อย่างไรก็ตาม เราพบว่าการมีสุขภาพที่ดีของกลุ่มลูกจ้างนั้นมีความเกี่ยวข้องกับการมีหรือไม่มีหลักประกันสุขภาพ
ซึ่งเป็นหลักประกันว่าจะได้รับการดูแลรักษาเมื่อเจ็บป่วยตามสิทธิที่เรามี
รวมทั้งเป็นแรงจูงใจที่จะพาตัวเองไปรับการรักษาเมื่อต้องเจ็บป่วย
เพราะเป็นการลดภาระเรื่องค่ารักษาพยาบาล ซึ่งเป็นสิ่งที่สำคัญมากสำหรับคนงาน
ถึงแม้จะได้รับบริการที่มีคุณภาพหรือไม่มีคุณภาพบ้างก็ตาม ปัญหาในเรื่องนี้ก็คือ
พนักงานร้านคาราโอเกะถึงแม้จะมีการป้องกันตนเองจากการมีเพศสัมพันธ์โดยการใช้ถุงยางอนามัยในสัดส่วนที่ค่อนข้างสูง
แต่ในเรื่องของการเข้ารับการรักษาพยาบาลเมื่อเจ็บป่วยกลับมีน้อยมาก
ไม่ว่าจะเป็นการเจ็บป่วยด้วยโรคทั่วไป หรือเมื่อป่วยเป็นโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์
ถ้ามีอาการไม่มากนัก ก็จะปล่อยให้หายเอง หรือไปซื้อยาจากร้านขายยามารับประทาน
หรือไปคลินิก หรือที่ร้ายแรงกว่านั้นหากมีกรณีตั้งครรภ์ไม่พึ่งประสงค์
แนวโน้มที่จะมีการทำแท้งก็จะสูง เนื่องจากเห็นว่าจะต้องเสียเงินในการไปฝากครรภ์
หรือค่าใช้จ่ายในการคลอด ซึ่งจะต้องจ่ายเองทั้งหมด รวมทั้งการตรวจสุขภาพเพื่อการเฝ้าระวังเกี่ยวกับโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ก็ยังคงเป็นปัญหา
สาเหตุของปัญหาคือ การเข้าไม่ถึงแหล่งบริการสาธารณสุข การเข้าไม่ถึงสิทธิด้านสุขภาพ
ทำให้ไม่มีหลักประกันสุขภาพใดๆ ที่จะช่วยลดค่าใช้จ่ายได้ เหล่านี้เป็นอุปสรรคต่อการมีสุขภาพดีของพนักงานร้านคาราโอเกะ
ดังนั้น เพื่อให้การส่งเสริมสุขภาพเกิดขึ้นอย่างเป็นรูปธรรม
และพนักงานร้านคาราโอเกะสามารถเข้าถึงบริการด้านสุขภาพได้ โครงการป้องกันปัญหาการแพร่ระบาดของโรคเอดส์ในสถานประกอบการขนาดเล็ก
จึงได้กำหนดให้มีกิจกรรม ส่งเสริมสุขภาพของพนักงานร้านคาราโอเกะ
ขึ้น โดยมีวัตถุประสงค์ เพื่อให้พนักงานร้านคาราโอเกะสามารถเข้าถึงสิทธิด้านสุขภาพ
ได้รับบริการด้านสุขภาพที่มีมาตรฐาน และท้ายที่สุดคือการมีสุขภาพที่ดี
กิจกรรมดังกล่าวได้รับความร่วมมือจากหลายฝ่าย อันได้แก่ เจ้าของร้านคาราโอเกะ
ซึ่งให้ความสำคัญกับหลักประกันสุขภาพ การกระตุ้นและส่งเสริมให้ลูกจ้างเข้าร่วมกิจกรรม
ศูนย์บริการสาธารณสุข 65 บางบอน และศูนย์บริการสาธารณสุข 29 ช่วงนุชเนตร
สาขาวัดไทร ได้เข้ามามีส่วนร่วมในการลงพื้นที่ตรวจสุขภาพ และออกหนังสือรับรองการพักอาศัยอยู่ในกทม.ให้กับพนักงาน
โดยเฉพาะ ซึ่งศูนย์บริการสาธารณสุข 65 บางบอน ได้เข้าร่วมเป็นทีมดำเนินการกับมยช.
โดยกิจกรรมแบ่งออกเป็น 4 กิจกรรมย่อย ได้แก่
กิจกรรมแรก การจัดอบรมพนักงานเพื่อทำความเข้าใจ และให้เห็นความสำคัญของหลักประกันสุขภาพและสิทธิประโยชน์ที่จะได้รับ
ซึ่งโครงการได้นำเสนอหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า หรือบัตรทอง 30 บาท
เนื่องจากพนักงานร้านคาราโอเกะไม่มีสถานะภาพตามกฎหมายของการเป็นลูกจ้าง
เพราะทางร้านเองก็ไม่ได้จดทะเบียนตามกฎหมาย จึงไม่ได้รับสิทธิในเรื่องของประกันสังคม
ดังนั้นบัตรทอง 30 จึงเป็นทางเลือกเดียวที่มีอยู่และเป็นไปได้
กิจกรรมที่สอง การตรวจสุขภาพทั่วไป และการตรวจเฝ้าระวังมะเร็งปากมดลูก
มะเร็งเต้านม และตรวจเอช ไอ วี งานนี้น้องๆ พนักงานหลายคนตื่นเต้นมาก
เนื่องจากบางคนตั้งแต่เกิดมายังไม่เคยตรวจสุขภาพเลยก็ว่าได้ คนที่เคยมีลูกแล้วก็คอยเป็นพี่เลี้ยงให้เพื่อน
ๆ เพราะเคยผ่านการตรวจภายในมาก่อน อย่างไรก็ตามเจ้าหน้าที่สาธารณสุขก็ได้ให้คำปรึกษาแนะนำก่อนตรวจตามกระบวนการ
กิจกรรมที่สาม การขึ้นทะเบียนบัตรประกันสุขภาพถ้วนหน้า กิจกรรมนี้ได้รับความร่วมมือจากศูนย์บริการสาธารณสุข
65 บางบอน และศูนย์บริการสาธารณสุข 29 ช่วงนุชเนตร สาขาวัดไทร .ในการรับรองการพักอาศัยจริงในกทม.ของพนักงานร้านคาราโอเกะ
เนื่องจากส่วนใหญ่มีภูมิลำเนาอยู่ต่างจังหวัด เพื่อเป็นเอกสารขอรับการขึ้นทะเบียนหลักประกันสุขภาพ
กิจกรรมที่สี่ การติดตามและส่งเสริมสุขภาพของพนักงานร้านคาราโอเกะอย่างต่อเนื่อง
เพราะเราคงไม่เริ่มต้นแล้วปล่อยไป อย่างน้อยก็คอยติดตามว่า พวกเขาได้เกิดความเคยชิน
จนเป็นสิ่งที่ปกติแล้วสำหรับการดูแลสุขภาพของตนเอง อย่างน้อยการเข้ารับการรักษาพยาบาลเมื่อเจ็บป่วย
หรือการใช้ชีวิตอย่างเฝ้าระวังต่อโรคภัยไข้เจ็บต่างๆ มากขึ้น
ผลที่เกิดขึ้นอาจจะไม่ใช่จำนวนตัวเลขที่มากมายของกลุ่มเป้าหมายที่ได้รับประโยชน์
แต่อย่างน้อยจำนวนน้องๆ ร้านคาราโอเกะในโครงการกว่าร้อยละ 90 สามารถเข้าถึงแหล่งบริการด้านสุขภาพ
และมีหลักประกันว่าในอนาคตพวกเขาจะได้รับการดูแล รักษา และคุ้มครองสุขภาพภาพตามสิทธิที่ควรจะได้รับมีความมั่นใจมากขึ้นต่อการดูแลรักษาสุขภาพของตนเอง
อย่างเท่าเทียมกับคนอื่น
นี้เป็นการสะท้อนของน้องๆ
จากสิ่งที่เกิดขึ้น
เดือน (นามสมติ) ตั้งครรภ์ได้ 7 เดือนแล้ว แต่ด้วยความที่ไม่มีเงินเก็บพอที่จะไปฝากครรภ์
และไม่กล้าที่จะไปปรึกษาใคร ที่ผ่านมาจึงไม่เคยไปตรวจครรภ์เลย แต่ตอนนี้เธอได้ฝากครรภ์
(ตอนอายุครรภ์ 7 เดือน ) เธอบอกว่าเธอดีใจมากที่มีโครงการนี้ เพราะทำให้เธอมีบัตรประกันสุขภาพที่จะใช้ในการฝากครรภ์และสามารถตัดเรื่องค่าใช้จ่ายในการคลอดลูกได้
ตอนนี้เธอได้ดูแลครรภ์ตามที่แพทย์แนะนำและไม่มีเรื่องค่าใช้จ่ายให้กังวลใจอีกแล้ว
น้องๆ หลายคนบอกว่า เดิมเป็นกังวลกับสุขภาพร่างกาย สุขภาพทางเพศของตนเองเหมือนกัน
แต่จากนี้ไปก็จะไม่ค่อยวิตกกังวลแล้ว เพราะได้ตรวจสุขภาพของตนเองแล้ว
มีแรงจูงใจที่จะคอยเฝ้าระวัง และตรวจสุขภาพร่างกายของตนตามเวลาที่กำหนด
และจะไปหาหมอเมื่อเป็นอะไรขึ้นมา
โดย
แสงสุดา ชาวสวน
